Oceniając drogi żółciowe uwagę kieruje się m.in. na grubość ściany oraz stopień wypełnienia pęcherzyka żółciowego, szerokość poszczególnych odcinków dróg żólciowych, a także grubość ich ścian. Ocenie można również poddać zdolność pęcherzyka żółciowego do opróżniania. W tym rozdziale uwzględniono także wymiary brodawki większej dwunastnicy – struktury łączacej zrewnątrz-wątrobowe drogi żółciowe ze ścianą dwunastnicy.
Grubość ściany pęcherzyka żółciowego [ ]
PIES
O Dotyczy pacjentów poniżej 40 kg m.c. Oceny dokonywano po 8-godzinnej głodówce.
O Wcześniej powszechnie przyjmowaną granicą była wartość 3 mm. Jej czułość jednak wydaje się być niska. W pracy autorstwa Crews et al. (2009) tylko w 23/45 przypadkach grubość pęcherzyka żółciowego z potwierdzoną HP chorobą przekraczała 3 mm. W innej publikacji (Uno et al., 2009) żaden z 8 pęcherzyków z potwierdzoną HP chorobą nie miał ściany grubszej od 3 mm.
KOT
| grubość ściany [mm] |
| < 1 |
O! Grubość ściany >1 mm jest dobrym wskaźnikiem choroby pęcherzyka żółciowego, jednak wartości niższe nie pozwalają w pełni wykluczyć łagodnego lub przewlekłego zapalenia pęcherzyka żółciowego.
Objętość pęcherzyka żółciowego [ ]
Choć wielkość pęcherzyka żółciowego zwykle ocenia się subiektywnie, to zaproponowano różne metody pomiaru jego objętości (Atalan et al., 2008). Poniższe normy uwzględniają tzw. metodę elipsoidalną, w której objętość pęcherzyka jest wynikiem poniższej formuły:
długość x szerokość x wysokość x 0,52
PIES
Choć wykazano, że w porównaniu z ultrasonografią trójwymiarową (USG 3D), pomiar objętośći w badaniu dwuwymiarowym wiąże się z niedoszacowaniem objętości pęcherzyka żółciowego (Rahmani et al., 2015), to metoda ta ma porównywalną dokładnosć do oceny objętości w badaniu tomografii komputerowej (Park et al., 2018).
U psów objętość pęcherzyka żółciowego [ml] dzieli się przez masę ciała pacjenta.
| objętość pęcherzyka żółciowego do masy ciała [ml/kg] |
| < 1 |
O! Dotyczy pacjentów po 12-godzinnej głodówce.
O! Do podobnych konkluzji doszli autorzy innej publikacji (Rahmani et al., 2015)
KOT
| objętość pęcherzyka żółciowego [ml] |
| 2,41 <0,84 – 4,5> |
O! Wyniki dotyczą kotów głodzonych przez 12 – 16 godzin.
O! Wyniki są spójne z opublikowaną później pracą (Diana et al., 2011), w której, w zależności od okna akustycznego (podżebrowe, międzyżebrowe), u kotów po 12-h głodówce objętość pęcherzyka żółciowego wynosiła 2.47 ± 1.16 ml i 2.36 ± 0.96 ml.
Frakcja wyrzutowa pęcherzyka żółciowego [ ]
Jest to miara zdolności pęcherzyka żółciowego do opróżnienia po posiłku. Definiowana jest jako różnica między objętością pęcherzyka żółciowego na czczo (po 12-godzinnej głodówce) a jego objętością po posiłku. Po spożyciu posiłku dąży się do uwidocznienia momentu maksymalnego obkurczenia pęcherzyka żółciowego, jednak dotychczas nie zaproponowano standardu uwzględniającego kontretny interwał.
PIES
| frakcja wyrzutowa [%] |
| >25 |
O! W tej pracy nie wykazano istotnych różnić między badaniami wykonanymi w 15, 30, 45, 60, 90 i 120 minucie po posiłku. Podawano 100 gramów karmy (1,41 kcal/g, 7,4 g białka/100 kcal, 6,1 g tłuszczu/100 kcal).
O! Frakcja wyrzutowa może być niższa u pacjentów z błotkiem żółciowym lub torbielą śluzakowatą pęcherzyka żółciowego (Ohno et al., 2012), a także u młodych psów z zaburzeniami łaknienia, bez sonograficznych zmian w pęcherzyku żółciowym (Viljoen et al, 2021).
KOT
| okno akustyczne | frakcja wyrzutowa po 120 minutach [%] |
| podżebrowe | 35.5 ± 1.7 (33,8 – 37,2) |
| międzyżebrowe | 39.9 ± 3.4 (36,5 – 43,3) |
Szerokość przewodu żółciowego (wspólnego) [ ]
PIES
| szerokość [mm] pomiar na wysokości wrót wątroby | szerokość [mm] pomiar na wysokości brodawki dwunastnicy |
| do 3 | do 3,5 |
O! Wartości dotyczą psów o masie ciała <15 kg. Badanie pierwotnie dotyczyło TK, jednak wykazano w nim brak istotnych statystycznie różnić między TK i USG. Wyniki omawianego badania są spójne z wcześniejszą normą, która bazowała na trzech psach o masie ciała 14-20 kg (Zeman et al, 1981).
O! U psów z cholestą szerokość przewodu żółciowego wynosiła kolejno 4.39 ± 1.79 (2,6 – 6,18) i 4.42 ± 1.42 (3 – 5,84) mm dla obu powyższych pomiarów. Najczęstszą przyczyną cholestazy było zapalenie trzustki.
KOT
| szerokość [mm] |
| do 4 |
O! Pomiaru dokonywano na wysokośći żyły wrotnej.
O! Szerokość równa lub większa od 5 mm wskazuje na zewnątrz-wątrobową niedrożność dróg żółciowych, co potwierdzono także później (Gaillot et al., 2007).
Grubość ściany zewnątrz-wątrobowych dróg żółciowych [ ]
Wielkość brodawki większej dwunastnicy [ ]
PIES
| długość [mm] | szerokość [mm] | wysokość [mm] |
| 15.2 ± 3.5 (11,7 -18,7) Q5: 10,7 Q95: 23,2 | 6.3 ± 1.6 (4,7 – 7,9) Q5: 4,0 Q95: 8,7 | 4.3 ± 1.0 (3,3 – 5,3) Q5: 3,0 Q95: 6,0 |
O! Długość mierzona jest na podłużnym przekroju dwunastnicy, natomiast szerokość i wysokość na przekroju poprzecznym.
O! Wielkość brodawki większej dwunastnicy nie jest zależności od wieku, rasy i płci, natomiast jet wyraźnie dodatnio skorelowana z masą ciała.
KOT
| długość [mm] | szerokość [mm] | wysokość [mm] |
| 3,75* <2.4–7.7> | 3.13 ± 0.68 (2,45 – 3,81) <1,7 – 4,6> | 2.47 ± 0.63 (1,84 – 3,1) <0,8 – 3,6> |
O! Rozkład wartości długości brodawki nie był zgodny z rozkładem normalnym, dlatego zamieszczamy powyżej medianę (zamiast średniej), która w tym przypadku będzie nieco lepszą miarą tendencji centralnej.
O! W tej pracy wysokość brodawki została również oceniona na jej przekroju podłużnym, jednak danych tych nie zamieszczono w powyższej tebeli.